Nghê là gì? Tìm hiểu về linh vật Nghê trong văn hóa Việt Nam

1. Linh vật lặng lẽ của người Việt

Nhắc đến linh vật Việt Nam, nhiều người thường nghĩ đến rồng, phượng hay lân. Thế nhưng, có một linh vật đã lặng lẽ hiện diện trong đời sống người Việt suốt bao thế kỷ mà ít khi được nhắc đến, đó là Nghê.

Con nghê đá tại Đền Đinh Tiên Hoàng, Hoa Lư, Ninh Bình. Ảnh: Thái Bá/ Báo Dân Trí

Dễ bắt gặp ở đình, đền, chùa, cổng làng hay những ngôi nhà cổ, Nghê âm thầm canh giữ những không gian thân thuộc, trở thành một phần của đời sống và nghệ thuật dân gian Việt Nam.

2. Nghê là con gì?

Hình tượng Nghê trấn giữ cầu đá chùa Bút Tháp. Ảnh: Báo Tri Thức & Cuộc Sống

Nghê không phải một con vật có thật, mà là linh vật thiện lành được người Việt tạo nên từ trí tưởng tượng và bàn tay của những nghệ nhân xưa. Trong hình dáng của Nghê, người ta có thể thấp thoáng thấy những nét quen thuộc của chó, sư tử, rồng và nhiều hình tượng khác.

Dù mang vẻ uy nghi của một linh vật canh giữ, Nghê vẫn rất hồn hậu và gần gũi. Không quá dữ dằn hay xa cách, Nghê hiện diện như một người bạn quen thuộc, mang nét mộc mạc, chân chất như chính tâm hồn người Việt.

3. Muôn vẻ Nghê Việt

Nghê không có một hình dáng cố định. Qua từng thời kỳ, từng vùng đất, các nghệ nhân lại tự do biến đổi và sáng tạo, để mỗi chú Nghê mang một vẻ riêng mà vẫn đậm nét Việt.

Có con ngồi chầu nghiêm trang, cung kính; có con lại nhe răng cười lớn, hồ hởi và tinh nghịch trên mái đình hay bậc cửa. Chính những vẻ khác nhau ấy tạo nên nét duyên riêng của Nghê Việt, để dân gian lưu truyền câu nói: “Cười như Nghê”.

Hình ảnh đôi Nghê đá tại Lăng Đinh Hương. Ảnh: Báo Bắc Ninh

4. Nghê – Nguồn cảm hứng của Shimmer

Giữa muôn vẻ sinh động ấy, Shimmer chọn tái hiện lại hình ảnh Nghê mang dáng dấp của chú chó thân thuộc, một hình ảnh gần gũi và gắn bó với đời sống người Việt qua bao thế hệ.

Với dáng ngồi chầu trang nghiêm và miệng ngậm viên ngọc báu, biểu tượng của trí tuệ và sự minh bạch, Nghê gợi lên mong ước về sự bảo hộ, chính trực và bình an.

5. Nghê trong đời sống 

Ngày nay, hình tượng Nghê được đưa vào những món trang sức, mang một nét đẹp văn hóa quen thuộc đến gần hơn với đời sống thường ngày.

Theo quan niệm dân gian, Nghê tượng trưng cho sự bảo hộ, chính trực và bình an. Mang Nghê bên mình là một biểu tượng của niềm tin, sự vững vàng và những giá trị tốt đẹp được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

6. Nghê qua bàn tay Việt

Lấy cảm hứng từ linh vật truyền thống, Shimmer tái hiện Nghê trên chất liệu bạc 925, được hoàn thiện thủ công bởi những người thợ kim hoàn Việt Nam.

Mỗi đường chạm khắc là sự tiếp nối giữa nghệ thuật tạo tác xưa và nghề kim hoàn Việt hôm nay, để Nghê không chỉ được gìn giữ, mà còn được biết đến và yêu mến như một nét đẹp của văn hóa Việt.